Trong chương này, bạn sẽ tìm hiểu về:

Thời gian hoàn thành bài học này khoảng 45 phút. 

Chú ý: Bạn có thể bỏ qua chương này nếu bạn thực sự đã hiệu chỉnh máy tính của bạn sử dụng một tiện ích điều chỉnh dựa trên phần cứng hoặc một công cụ hiệu chỉnh ICC hoặc nếu bạn không muốn có bất kỳ sự thay đổi nào đối với card video hay các tuỳ chọn của máy tính. 

Bắt đầu

Trong chương này, bạn sẽ tìm hiểu về các khái niệm và thuật ngữ về quản lý màu sắc cơ bản. Thêm vào đó, bạn sẽ hiệu chỉnh máy tính của bạn để nhận biết về trạng thái màu sắc, sau đó bạn sẽ tạo một ICC profile để mô tả các đặc trưng màu sắc của máy tính. Để tìm hiểu thêm về việc thiết lập không gian màu sắc RGB và CMYK trong Photoshop, bạn hãy xem chương 18, “Tạo và in màu nhất quán”.

Tổng quan về quản lý màu sắc

Mặc dầu tất cả các gam màu có sự chồng lấp lên nhau hay tương đồng, nhưng chúng không so khớp một cách chính xác, đây là lý do tại sao một vài màu sắc trên máy tính của bạn không được mô phỏng trong quá trình in ấn. Các màu không thể mô phỏng trong quá trình in ấn gọi là các “màu ngoài gam” (out-of-gamut colors) vì chúng nằm ngoài dải màu có thể in ấn.

Ví dụ bạn có thể tạo một phần lớn các màu trong dải màu nhìn thấy sử dụng các phần mềm như Photoshop, Illustrator và InDesign nhưng bạn chỉ có thể mô phỏng chỉ một nhóm các màu đó đối với máy in để bàn. Máy in này có không gian màu nhỏ hơn, hay ít gam màu (dải màu sắc có thể hiển thị hoặc in ấn) hơn so với ứng dụng để tạo ra các màu sắc đó.

  Dải màu trông thấy chứa hàng triệu màu (bên trái) so với các gam màu của các thiết bị

Để bù lại cho sự khác biệt này và đảm bảo sự so khớp gần nhất giữa màu sắc hiển thị trên mà hình và màu sắc in ấn, cần phải có các phần mềm ứng dụng sử dụng hệ thống quản lý màu sắc (Color management system - CMS). Với việc sử dụng công cụ quản lý màu sắc, CMS sẽ “dịch” màu sắc từ không gian màu của một thiết bị thành một không gian màu không phụ thuộc thiết bị, ví dụ CIE (Commission Internationale d’Eclairage) LAB. Từ không gian màu không phụ thuộc thiết bị, CMS sẽ điều chỉnh thông tin màu sắc đến một không gian màu của một thiết bị khác bằng một quá trình gọi là Bản đồ màu sắc (Color mapping) hay Bản đồ gam màu (Gamut mapping). CMS sẽ tạo ra các điều chỉnh cần thiết để mô phỏng lại màu sắc một cách phù hợp với các thiết bị.

 A. Các máy quét và các phần mềm ứng dụng tạo các tài liệu màu. Người dùng chọn không gian làm việc của tài liệu.

B. Profile ICC nguồn mô tả không gian màu thiết bị.

C. Một công cụ quản lý màu sử dụng profile ICC nguồn để bản đồ hoá tài liệu đến một không gian màu không phụ thuộc thiết bị thông qua các ứng dụng hỗ trợ.

D. Công cụ quản lý màu đang bản đồ màu sắc tài liệu từ không gian màu không phụ thuộc thiết bị đến không gian màu thiết bị đầu ra sử dụng profile đích.

Không gian màu không phụ thuộc thiết bị (Device-independent color space)

Để so sánh một cách hoàn chỉnh các gam màu và tiến hành điều chỉnh, một hệ thống quản lý màu phải sử dụng một không gian màu tham chiếu - một phương pháp khách quan xác định màu. Hầu hết các CMS sử dụng mô hình màu CIE LAB – mô hình tồn tại một cách độc lập với bất kỳ thiết bị nào và đủ lớn để mô phỏng bất kỳ mầu sắc nào mà mắt người có thể ghi nhận được. Đó là lý do CIE LAB được xem là thiết bị không phụ thuộc.
 

Một ICC profile mô tả một thiết bị riêng biệt hoặc chuẩn mô phỏng màu sắc như thế nào khi sử dụng nền giao chuẩn được định nghĩa bởi Consortion màu quốc tế (International Color Consortium – ICC). Một ICC profile đảm bảo rằng các hình ảnh xuất hiện đúng cách thức trong bất kỳ ứng dụng nào tuân theo chuẩn ICC và đúng cách thức trên các thiết bị màu. Một ICC profile được hoàn chỉnh bằng việc gắn các thông tin profile vào trong file gốc hoặc gán profile vào trong ứng dụng của bạn.

Điều này có nghĩa là tối thiểu bạn phải có một profile nguồn cho các thiết bị (như máy quét hoặc máy quay kỹ thuật số) hoặc chuẩn (như SWOP hoặc Adobe RGB) để sử dụng tạo ra các màu sắc và một profile đích cho các thiết bị (như màn hình hoặc kiểm chứng rút gọn) hoặc chuẩn (như SWOP hay TOYO) mà bạn sẽ sử dụng để mô phỏng màu sắc.
 

Các công cụ quản lý màu sắc thỉnh thoảng được gọi là Module so khớp màu (Color matching module – CMM), công cụ quản lý màu sẽ diễn dịch các ICC profile. Bằng việc hoạt động như một thiết bị chuyển đổi (hay “diễn dịch”), công cụ quản lý màu sắc sẽ chuyển đổi màu sắc của gam màu đầu ra từ thiết bị nguồn thành dải màu sắc có thể được diễn giải bởi thiết bị đích. Công cụ quản lý màu sắc có thể gồm CMS hoặc có thể là một phần riêng biệt của hệ thống.

Việc diễn dịch thành một gam màu - hoặc một gam màu nhỏ hơn một cách đặc biệt – thông thường đòi hỏi một sự thoả hiệp, vì vậy mà các phương pháp diễn dịch bội là phù hợp. Ví dụ, một phương pháp diễn dịch màu sắc đảm bảo được mối quan hệ phù hợp giữa các màu sắc trong một bức ảnh thông thường sẽ điều chỉnh màu sắc trong một logo. Các công cụ quản lý màu sắc sẽ cung cấp một lựa chọn của các phương pháp diễn dịch, như bạn đã biết phương pháp Rendering intents, vì vậy mà bạn có thể áp dụng một phương pháp thích hợp cho mục đích nào đó bạn mong muốn đối với một hình đồ hoạ. Các ví dụ phổ biến của phương pháp Rendering intents bao gồm Perceptual (đối với các hình ảnh) để duy trì các quan hệ màu sắc mà mắt người có thể cảm nhận được, hay Saturation (đối với các hình đồ hoạ) để duy trì các màu sắc rực rỡ theo sự mất mát của mức chính xác của màu sắc, hay Relative và Absolute Colorimetric để duy trì mức chính xác của màu sắc theo sự mất mát của các quan hệ màu sắc.

Bạn có thể tìm thấy các thông tin bổ sung về quản lý màu sắc trên web site và in chúng. Đây là một ít các nguồn tài liệu đó:

Hiệu chỉnh và mô phỏng trên máy tính của bạn
Yêu cầu đầu tiên cho việc quản lý màu sắc là hiệu chỉnh máy tính của bạn và tạo một ICC profile phù hợp. Mặc dù đây không phải là việc thay đổi toàn bộ, nhưng ít ra nó đảm bảo máy tính của bạn hiển thị màu sắc chính xác như nó có thể. Hiệu chỉnh (Calibration) là một quá trình thiết lập các thông số cho máy tính của bạn, hay bất kỳ thiết bị nào để tìm hiểu về các trạng thái màu sắc. Còn sự mô phỏng (Characterization) là quá trình tạo một ICC profile để mô tả các đặc trưng màu sắc riêng biệt của các thiết bị hay tiêu chuẩn. Bạn luôn luôn hiệu chỉnh máy tính của bạn hay bất kỳ thiết bị nào trước khi bạn tạo một profile cho nó, hay nói một cách khác, một profile chỉ phù hợp với một trạng thái hiện tại của thiết bị.
Sử dụng tính nắng Adobe Gamma với màn hình tinh thể lỏng LCD.
Mặc dù tính năng Adobe Gamma sẽ chỉnh sửa cấu hình của màn hình tinh thể lỏng LCD, tính năng này được thiết kế chủ yếu cho việc mô phỏng cho màn hình Cactot (CRT). Nếu bạn sử dụng tính năng Adobe Gamma cho màn hình LCD, bạn có thể bỏ qua bước tương phản, bởi vì nhiều màn hình LCD thiếu sự điều chỉnh độ tương phản. Do vậy bạn chỉ việc phải điều chỉnh cường độ của đèn chiếu. Nếu bạn không sử dụng Adobe Gamma, bạn có thể sử dụng Profile ICC cung cấp khi mua máy cho màn hình của bạn hoặc mua một bộ phần cứng nào đó cũng được. ColorVision, ColorBlind, Gretag Macbeth, và DisplayMate là một số nhà cung cấp Calibration và giải pháp Profile cho từng loại màn hình LCD một.

Hiệu chỉnh cho máy tính dùng Mac OS

Người sử dụng Mac OS 8.x và Mac OS 9.x có thể đạt được kết quả tốt nhờ chương trình Monitor Calibration Assistant được xây dựng trên hệ thống này trong bảng kiểm soát Monitor (Monitor control panel). Trong Mac OS 10, bạn sẽ dùng Display Calibration Assistant trong System Preferences. Kết quả ICC profile sử dụng các tuỳ chọn hiệu chỉnh để mô tả chính xác máy tính của bạn sẽ mô phỏng màu sắc như thế nào. Trước khi bạn bắt đầu hiệu chỉnh máy tính của bạn, hãy chắc rằng bạn đã loại bỏ bất kỳ bảng kiểm soát Adobe Gamma cũ nào trong hệ thống. Sau đó, bạn sẽ thực hiện theo các hướng dẫn trên màn hình máy tính và bạn sẽ hoàn thành bài học này.

Hiệu chỉnh máy tính dùng Windows

Mặc dù việc hiệu chỉnh máy tính và mô phỏng được thực hiện tốt nhất với các phần mềm và phần cứng chuyên dụng, nhưng bạn vẫn có thể đạt được các kết quả phù hợp với phiên bản mới nhất của tiện ích Adobe Gamma dành cho Windows, tiện ích này có sẵn trong bộ sản phẩm Adobe khi bạn cài đặt phần mềm Adobe.

Nếu bạn hài lòng với profile hiện có của máy tính, bạn không cần sử dụng Adobe Gamma vì Adobe Gamma sẽ tạo lại các tuỳ chọn.

Chuẩn bị để hiệu chỉnh các thông số của máy tính

Trước khi bạn bắt đầu hiệu chỉnh, điều quan trọng là đảm bảo các điều kiện đúng cho quá trình hiệu chỉnh và máy tính của bạn đã được xoá bỏ các tuỳ chọn hoặc các tiện ích cũ để tránh các xung đột có thể xảy ra khi bạn hiệu chỉnh.

(Tham khảo: Xem tài liệu trong môi trường có ánh sáng và nhiệt độ màu nhất quán. Ví dụ như đặc điểm của ánh sáng mặt trời thay đổi suốt ngày dẫn tới sự thay đổi màu sắc xuất hiện trên màn hình, bạn hãy che bớt ánh sáng mặt trời chiếu vào phòng hoặc làm việc ở nơi không có cửa sổ. Muốn loại bỏ sắc xanh khỏi ánh sáng huỳnh quang, bạn nên gắn bóng đèn D50 (5000K). Tốt nhất bạn nên xem bản in bằng đèn D50 hoặc bằng chuẩn xem ANSI PH2.30 đối với các hình đồ hoạ.

4. Hãy gỡ bỏ các pattern nền trên màn hình vì các pattern chi tiết và sáng rực rỡ xung quanh một tài liệu sẽ cản trở năng lực thị giác của bạn. Thiết lập màn hình máy tính chỉ hiển thị  màu xám trung hoà, sử dụng giá trị RGB 128. Để có thêm thông tin, bạn hãy xem trong hướng dẫn về hệ thống máy tính của bạn.

5. Nếu máy tính của bạn có bộ phận kiểm soát kỹ thuật số để chọn điểm trắng của máy tính từ một giải các giá trị định sắn, hãy thiết lập các kiểm soát cho chúng trước khi bạn bắt đầu. Vì nếu bạn bắt đầu thiết lập cho chúng sau khi bạn hiệu chỉnh, bạn phải bắt đầu lại quá trình hiệu chỉnh từ đầu. Sau đó, bạn sẽ thiết lập điểm trắng để so khớp với tuỳ chọn hiện tại của máy tính.

6. Trên mà hình máy tính, chọn Start > Settings > Control Panel

7. Click đúp vào Display, sau đó click vào thanh Settings và đảm bảo rằng máy tính của bạn đang hiển thị hàng ngàn màu sắc hoặc cao hơn.

1. Nếu Control không mở, bạn hãy chọn Start > Settings > Control Panel, sau đó Click đúp vào Adobe Gamma.

2. Trong Adobe Gamma wizard, click vào tuỳ chọn Control Panel và click Next.

3. Bạn hãy tiến hành theo một trong các các bước sau:

• Nếu máy tính của bạn được sắp xếp trong vùng Description ngay trên đỉnh của bảng điều khiển, hãy chọn nó.

• Click vào nút Load để có một danh sách các profile có sẵn, sau đó đặt và mở ICC profile máy tính mà Profile này so khớp gần nhất đối với máy tính của bạn. Hãy xem đầy đủ tên của ICC profile ngay tại phần dưới của hộp thoại Open Monitor Profile, chọn một file (Windows profile có tên file có phấn mở rộng là .icm, bạn có thể không nhìn thấy phần mở rộng nếu mục hiện thị phần mở rộng bị tắt). Hãy chắc chắn là bạn đã chọn, và click Open

• Giữ nguyên loại Adobe Profile máy tính được chọn trong vùng Description.

Chỉnh độ sáng và độ tương phản tối ưu

1. Trong khi Adobe Gamma đang chạy, thiết lập điều khiển độ tương phản trên máy tính ở tuỳ chọn cao nhất. Trên nhiều máy tính, việc điều chỉnh này có thể thực hiện nhờ biểu tượng độ tương phản ().

2. Điều chỉnh độ sáng trên máy tính – có thể dùng biểu tượng độ sáng () trên nhiều máy tính - khi bạn quan sát một pattern luân phiên các hình vuông màu đen và xám băng qua ở nửa trên của hình của hình chữ nhật Brightness và Contrast trong Adobe Gamma. Bạn hãy làm cho hình vuông màu xám trên đỉnh của thanh tối đến mức có thể má không trùng khớp với các hình vuông màu đen, trong khi đó, bạn phải giữ vùng dưới là màu trắng sáng. (Nếu bạn không thể xem được sự khác nhau giữa các hình vuông màu đen và màu nâu trong khi đang giữ cho vùng dưới trắng thì có nghĩa là phần Phosphor của màn hình máy tính đã bị phai đi).

Chọn dữ liệu Phosphor

• Chọn loại phosphor chính xác được sử dụng bởi máy tính khi bạn hiệu chỉnh. Có hai loại phosphor phổ biến là EBU/ITU và Trinitron.

• Nếu loại đúng không được ghi nhưng bạn có thể đưa ra một độ kết tủa màu phối hợp với màn hình máy tính của bạn, hãy chọn Custom và nhập các độ kết tủa màu phối hợp red (đỏ), green (xanh lá cây) và blue (xanh da trời) của phosphor của màn hình máy tính.

• Nếu bạn không chắc chắn về loại phosphors nào máy tính bạn sử dụng, hãy xem tài liệu liên quan của màn hình máy tính, hoặc liên hệ với nhà sản xuất màn hình hoặc sử dụng một thiết bị đo màu như Colorimeter, Quang phổ kế (spectrophotometer) để xác định chúng.

Điều chỉnh sắc thái màu (midtones)

• Mặc định các tuỳ chọn của Windows (Windows Default), giữ nguyên các thông số ở bước 2.2

• Mặc định các tuỳ chọn của Macintosh (Macsintosh Default), giữ nguyên các thông số ở bước 1.8

• Nếu bạn biết điểm trắng tại thời điểm hiện tại của máy tính, bạn hãy chọn nó từ menu Hardware trong phần White Point. Nếu bạn có một máy tính mới, hãy chọn 9300K là điểm trắng mặc định của hầu hết máy tính và máy thu hình.